จากแอนตาร์กติกาสู่ห้วงจักรวาล‘กล้อง โทรทรรศน์จีน’เผยความลับแห่งดวงดาว

วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569 - 19:24 น.

ปักกิ่ง, 3 ก.พ. (ซินหัว) - ณ สถานีจงซานของจีนในทวีปแอนตาร์กติกา ทีมสำรวจแอนตาร์กติกาชุดที่ 42 กำลังปฏิบัติการชุดกล้องโทรทรรศน์ใช้แสง โดยเครื่องมือเหล่านี้เปรียบเสมือน "ดวงตาบนฟากฟ้า" ที่คอยเฝ้าสังเกตห้วงอวกาศลึกเพื่อตรวจหาผู้มาเยือนจากระหว่างดวงดาว และติดตามขยะอวกาศเพื่อปกป้องสภาพแวดล้อมในวงโคจรรอบโลก

เมื่อกิจกรรมทางอวกาศของมนุษย์เพิ่มมากขึ้น ดาวเทียมที่หมดอายุการใช้งานและเศษซากจรวดได้กลายเป็นตาข่ายที่อันตราย (hazardous web) แอนตาร์กติกาจึงเป็นหน้าต่างที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการสังเกตการณ์ เนื่องจากดาวเทียมและเศษซากจำนวนมากมักจะโคจรผ่านพื้นที่ขั้วโลก ทำให้ที่นี่เป็นทางแยกจราจรเชิงยุทธศาสตร์เพื่อการเฝ้าระวัง

นับตั้งแต่มีการติดตั้งกล้องโทรทรรศน์ทดลองตัวแรกในปี 2021 ระบบดังกล่าว ได้พัฒนาจนกลายเป็นเครือข่ายที่ครอบคลุม ซึ่งปัจจุบันประกอบด้วยกล้องโทรทรรศน์ขนาด 150 มม. จำนวน 4 ตัว และกล้องโทรทรรศน์ติดตามความเร็วสูงขนาด 310 มม. อีก 1 ตัว โดยได้รับประโยชน์จากสภาวะบรรยากาศที่คงที่และปรากฏการณ์คืนขั้วโลก (Polar Night) ที่ยาวนานถึงสองเดือน

ผลการสังเกตการณ์เบื้องต้นแสดงให้เห็นถึงความแม่นยำสูง โดยการกำหนดวงโคจรของขยะอวกาศในวงโคจรต่ำของโลกมีค่าความคลาดเคลื่อนน้อยกว่า 50 เมตร ทั้งนี้กล้องโทรทรรศน์ขนาด 310 มม. สามารถตรวจพบเป้าหมายในวงโคจรต่ำได้มากถึง 10 ครั้งต่อวัน ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญต่อความปลอดภัยและความยั่งยืนของกิจกรรมทางอวกาศ

งานวิจัยนี้สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการสำหรับภาคอวกาศเชิงพาณิชย์ปี 2025-2027 ของจีน โดยมีเป้าหมายหลัก คือ การแจ้งเตือนการชนที่แม่นยำ และสนับสนุนการตัดสินใจสำหรับยานอวกาศที่อยู่ในวงโคจร เพื่อให้สามารถดำเนินการหลบหลีกที่จำเป็นได้

ในเดือนกรกฎาคม ปี 2025 สถานีแห่งนี้ประสบความสำเร็จในการสังเกตการณ์ ทรีไอ/แอตลาส (3I/Atlas) ซึ่งเป็นวัตถุจากนอกระบบสุริยะลำดับที่สามที่ได้รับการยืนยันแล้ว โดยคณะนักวิจัยได้ใช้เทคนิคการซ้อนภาพ (Stacking Technique) จากภาพถ่ายต่อเนื่อง 21 ภาพ เพื่อคัดแยกสัญญาณที่ริบหรี่ของวัตถุดังกล่าวออกจากพื้นหลังของดวงดาวที่ซับซ้อน

นอกเหนือจากการติดตามเศษซากวัตถุแล้ว กล้องโทรทรรศน์ขนาด 60 ซม.สามารถตรวจพบหลักฐานของกระบวนการหมุนเวียนของคาร์บอนในสสารระหว่างดวงดาวได้ในปี 2025 ความสำเร็จนี้นับเป็นก้าวสำคัญของจีนในด้านดาราศาสตร์ย่านคลื่นซับมิลลิเมตร (submillimeter) และการศึกษาสสารที่ได้รับอิทธิพลจากดาวฤกษ์มวลมาก

ในอนาคต จีนวางแผนที่จะสร้างกล้องโทรทรรศน์เชิงแสง (ออปติคัล) และกล้องโทรทรรศน์อินฟราเรด ที่สถานีคุนหลุนซึ่งตั้งอยู่บริเวณพื้นที่ตอนในของแอนตาร์กติกา สิ่งอำนวยความสะดวกเหล่านี้จะช่วยเสริมขีดความสามารถในการสำรวจห้วงอวกาศลึก และมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อความพยายามในด้านดาราศาสตร์ขั้วโลกและการสังเกตการณ์อวกาศในระดับโลก

(ที่มา: https://www.xinhuathai.com/silkroad/556825_20260203 , https://en.imsilkroad.com/p/349417.html)

ภาพประกอบข่าว
ภาพปก: (แฟ้มภาพซินหัว : "ดวงตาแอนตาร์กติกาสามผา" (Three Gorges Antarctic Eye) กล้องโทรทรรศน์คลื่นวิทยุ/มิลลิเมตร ขนาดช่องรับแสง 3.2 เมตร ณ สถานีจงซานของจีนในทวีปแอนตาร์กติกา เดือนธันวาคม 2024)

(แฟ้มภาพซินหัว : เฮลิคอปเตอร์เคลื่อนย้ายถุงบรรจุเชื้อเพลิง ระหว่างการปฏิบัติภารกิจของคณะสำรวจแอนตาร์กติกาชุดที่ 42 ของจีน ณ บริเวณใกล้กับสถานีจงซาน ซึ่งเป็นฐานวิจัยของจีนในทวีปแอนตาร์กติกา วันที่ 2 ธ.ค. 2025)