สดร.ชวนดู‘ดาวเคราะห์ชุมนุม’8-10มิ.ย.นี้ สว่างเคียงคู่‘ศุกร์-พฤหัสฯ’ด้วยตาเปล่า

วันที่ 9 มิถุนายน 2569 - 01:13 น.

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ สดร. ชวนคนไทยร่วมชมปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ครั้งสำคัญ “ดาวเคราะห์ชุมนุม” ระหว่างวันที่ 8 - 10 มิถุนายน 2569 นี้ เผย “ดาวศุกร์” และ “ดาวพฤหัสบดี” จะปรากฏเคียงคู่กันอย่างชัดเจนบนท้องฟ้าทางทิศตะวันตกในช่วงหัวค่ำ หากฟ้าใสไร้เมฆฝนสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าพร้อมกันทั่วประเทศ

ผู้สื่อข่าวรายงานจาก จ.ปราจีนบุรี เมื่อเวลา 18.00 น. วันที่ 8 มิถุนายน 2569 ว่า ได้รับแจ้งจากงานประชาสัมพันธ์และสื่อสารองค์กร สดร. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ถึงรายละเอียดการเกิดปรากฏการณ์ท้องฟ้าในครั้งนี้ ซึ่งถือเป็นโอกาสอันดีของนักดูดาวและประชาชนทั่วไป

นายศุภฤกษ์ คฤหานนท์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เปิดเผยว่า ในช่วงหัวค่ำของวันที่ 8 - 10 มิถุนายน 2569 จะเกิดปรากฏการณ์ดาวเคราะห์ชุมนุม โดยมีดาวเคราะห์สว่าง 2 ดวง คือ ดาวศุกร์และดาวพฤหัสบดี ปรากฏใกล้กันบนฟ้าทางทิศตะวันตก โดยเฉพาะในวันที่ 9 มิถุนายน จะเป็นวันที่ดาวเคราะห์ทั้งสองปรากฏในตำแหน่งใกล้กันที่สุดในช่วงเวลาที่สังเกตได้ ซึ่งจะเริ่มมองเห็นได้ตั้งแต่หลังดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้าเป็นต้นไป จนถึงเวลาประมาณ 21:20 น.

นอกจากนี้ ในช่วงเวลาดังกล่าวยังมีไฮไลต์เพิ่มเติมคือ สามารถสังเกตเห็น “ดาวพอลลักซ์” (Pollux) และ “ดาวคาสเตอร์” (Castor) ซึ่งเป็นดาวฤกษ์สว่างเด่นในกลุ่มดาวคนคู่ (Gemini) ปรากฏเคียงคู่อยู่ทางด้านขวาของดาวเคราะห์ทั้งสองอีกด้วย ทว่า ในวันที่ 10 มิถุนายน เวลา 02:42 น. แม้จะเป็นช่วงที่ดาวศุกร์และดาวพฤหัสบดีขยับเข้าใกล้กันมากที่สุดในเชิงมุม (ห่างเพียง 1.6 องศา) แต่ในประเทศไทยจะไม่สามารถสังเกตการณ์ได้ เนื่องจากดาวเคราะห์ทั้งสองดวงได้ตกรอบฟ้าไปแล้ว

นายศุภฤกษ์ กล่าวต่อไปว่า คำว่า "ดาวเคราะห์ชุมนุม" หมายถึง ปรากฏการณ์ที่ดาวเคราะห์ตั้งแต่ 2 ดวงขึ้นไป ปรากฏใกล้กันบนท้องฟ้าที่ระยะห่างเชิงมุมประมาณ 1 - 5 องศา หากมองด้วยตาเปล่าจะเห็นดาวทั้งสองห่างกันประมาณหนึ่งนิ้วก้อยเท่านั้น (อ้างอิงจากการวัดระยะเชิงมุมบนท้องฟ้า โดยเหยียดมือสุดแขนขึ้นบนฟ้า ระยะ 1 องศา จะกว้างประมาณ 1 นิ้วก้อย) ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ปกติทางดาราศาสตร์ที่เกิดขึ้นเป็นประจำ เนื่องจากดาวเคราะห์มีการเปลี่ยนตำแหน่งบนท้องฟ้าไปเรื่อย ๆ ตามวงโคจร

"อย่างไรก็ตาม แม้ในช่วงดังกล่าวจะเห็นดาวเคราะห์หลายดวงปรากฏอยู่ใกล้กันมากบนท้องฟ้า แต่ในความเป็นจริงในอวกาศ ตำแหน่งของดาวเคราะห์เหล่านั้นไม่ได้อยู่ใกล้กันเลย เนื่องจากดาวเคราะห์ทุกดวงในระบบสุริยะต่างโคจรรอบดวงอาทิตย์ในระนาบที่ใกล้เคียงกัน เมื่อมองจากโลกซึ่งอยู่ในระนาบเดียวกันนี้ จึงทำให้เห็นดาวเคราะห์ปรากฏเหมือนอยู่ใกล้กันหรือเรียงตัวตามแนวเส้นสุริยวิถี ปรากฏการณ์นี้จึงเป็นเพียงมุมมองของผู้สังเกตบนโลกเท่านั้น ไม่ได้ส่งผลกระทบใดๆ" นายศุภฤกษ์ กล่าวในที่สุด

มานิตย์ สนับบุญ / ปราจีนบุรี