การประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค ที่นครเซินเจิ้น ประเทศจีน ปิดฉากลงพร้อมข้อตกลงสำคัญด้านการค้า โครงสร้างพื้นฐาน และเทคโนโลยี โดยผู้นำสมาชิก 21 เขตเศรษฐกิจรับรองแผนแม่บทความเชื่อมโยงฉบับใหม่ และแถลงการณ์ผลักดันการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อเพิ่มผลิตภาพและเตรียมแรงงานรับการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจในอนาคต
ผลการประชุมเมื่อวันที่ 18–19 พฤศจิกายน 2569 สะท้อนความพยายามของเอเปคในการลดอุปสรรคทางการค้าและเชื่อมโยงเศรษฐกิจในภูมิภาคให้ใกล้ชิดขึ้น ท่ามกลางความไม่แน่นอนของการค้าโลกและการแข่งขันด้านเทคโนโลยีที่เพิ่มขึ้น
นายหวัง อี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจีน แถลงภายหลังการประชุมว่า หนึ่งในผลลัพธ์สำคัญคือการรับรองเอกสาร “Shenzhen Outlook” ซึ่งกำหนดทิศทางความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาค และแผนแม่บทความเชื่อมโยงเอเปคฉบับปรับปรุง (APEC Connectivity Blueprint) ที่ต่อยอดจากกรอบเดิมช่วงปี 2558–2568
แผนแม่บทฉบับใหม่แบ่งความร่วมมือเป็น 3 ด้าน ได้แก่ โครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพ การเชื่อมโยงด้านกฎระเบียบและสถาบัน และการเชื่อมโยงระหว่างประชาชน
ด้านโครงสร้างพื้นฐาน สมาชิกเอเปคจะส่งเสริมการพัฒนาระบบขนส่งทางบก ทางทะเล และทางอากาศ รวมถึงเครือข่ายพลังงานและการสื่อสารดิจิทัล เพื่อให้การขนส่งสินค้าและการเดินทางมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ส่วนการเชื่อมโยงด้านกฎระเบียบจะเน้นการปรับปรุงกระบวนการศุลกากร ลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น และส่งเสริมการใช้เอกสารการค้าอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งอาจช่วยลดต้นทุนและระยะเวลาการขนส่งสำหรับบริษัทที่ทำธุรกิจข้ามพรมแดน
อีกประเด็น คือ การพัฒนาระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลและมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการค้า เพื่อให้ธุรกิจสามารถดำเนินงานระหว่างประเทศได้สะดวกขึ้น โดยยังต้องคำนึงถึงการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและความปลอดภัยทางดิจิทัล
สำหรับภาคธุรกิจ ความสำคัญของแผนนี้อยู่ที่การลดอุปสรรคซึ่งเกิดขึ้นนอกเหนือจากภาษีนำเข้า ไม่ว่าจะเป็นเอกสารศุลกากร มาตรฐานสินค้า หรือขั้นตอนการขออนุญาตที่แตกต่างกันในแต่ละประเทศ
อีกผลลัพธ์สำคัญ คือ การรับรองแถลงการณ์ว่าด้วยการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและเทคโนโลยีเกิดใหม่เพื่อการจ้างงานและความมั่งคั่งในเอเชียแปซิฟิก
เอกสารนี้ให้ความสำคัญกับการนำ AI และเทคโนโลยีใหม่มาใช้เพิ่มผลิตภาพในภาคเศรษฐกิจ พร้อมส่งเสริมการพัฒนาทักษะแรงงาน การฝึกอบรมอาชีพ และการยกระดับทักษะเดิม และการเรียนรู้ทักษะใหม่
เอเปคยังสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีในระบบจัดหางาน เพื่อช่วยจับคู่ความต้องการของนายจ้างกับทักษะของแรงงานได้แม่นยำขึ้น ตลอดจนส่งเสริมการใช้เครื่องมือดิจิทัลในธุรกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย
ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ประกาศว่าจีนจะสนับสนุนเงิน 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 640 ล้านบาท) เพื่อส่งเสริมความร่วมมือเชิงปฏิบัติภายใต้กรอบเอเปค พร้อมเสนอจัดตั้งศูนย์ศึกษาประชาคมเอเชียแปซิฟิกที่เซินเจิ้น เพื่อสนับสนุนการวิจัยนโยบายและการแลกเปลี่ยนความรู้
จีนยังมีแผนจัดตั้งกลไกความร่วมมือด้านเทคโนโลยีดิจิทัล การไหลเวียนข้อมูลข้ามพรมแดน พลังงานสะอาด และการพัฒนาธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม เพื่อเชื่อมโยงความร่วมมือด้านเศรษฐกิจและนวัตกรรมระหว่างสมาชิก
สำหรับไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในสมาชิกเอเปค แผนความเชื่อมโยงฉบับใหม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับธุรกิจส่งออก โลจิสติกส์ อีคอมเมิร์ซ และผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม
หากสมาชิกสามารถลดความซ้ำซ้อนของเอกสารศุลกากรและพัฒนาระบบการค้าดิจิทัลให้เชื่อมต่อกันได้ ผู้ส่งออกไทยอาจลดต้นทุนการดำเนินงานและเข้าถึงตลาดต่างประเทศได้สะดวกขึ้น ขณะที่ธุรกิจบริการและแรงงานไทยต้องเตรียมรับการใช้ AI ในกระบวนการทำงานมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม การรับรองแผนแม่บทไม่ได้หมายความว่ากฎระเบียบและขั้นตอนทางการค้าของทุกเขตเศรษฐกิจจะเปลี่ยนแปลงทันที เพราะเอเปคเป็นเวทีความร่วมมือที่ดำเนินงานบนพื้นฐานความสมัครใจ
ตามเอกสารแผนแม่บทฉบับใหม่ เจ้าหน้าที่อาวุโสเอเปคจะหารือความคืบหน้าการดำเนินงานเป็นประจำทุกปีในช่วงปี 2570–2573 ซึ่งจะเป็นช่วงสำคัญในการติดตามว่าสมาชิกสามารถเปลี่ยนเป้าหมายด้านความเชื่อมโยงให้เกิดผลในทางปฏิบัติได้มากน้อยเพียงใด
บทความ : ประวีณมัย บ่ายคล้อย
ภาพ : CGTN